Góp ý về dự thảo Luật Chuyển đổi số theo văn bản số 2321/CĐSQG-QLĐT

Toàn văn góp ý như sau:

Câu lạc bộ Phần mềm Tự do Nguồn mở Việt Nam (VFOSSA) nhận được văn bản số 2321/CĐSQG-QLĐT về việc mời tham gia góp ý dự thảo Luật Chuyển đổi số. Trên cơ sở nghiên cứu dự thảo Luật, đối chiếu với thực tiễn hoạt động của cộng đồng phần mềm nguồn mở và các góp ý của hội viên, Câu lạc bộ VFOSSA xin gửi một số ý kiến góp ý nhằm làm rõ hơn các quy định, đồng thời đề xuất những nội dung cần bổ sung, chỉnh sửa để đảm bảo tính khả thi và phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số quốc gia, phát triển nền kinh tế số, cụ thể như sau:

I. Nhận xét chung

Dự thảo Luật Chuyển đổi số (lần 2) đã thể hiện nhiều điểm tiến bộ và tích cực khi bổ sung các quy định phù hợp với triết lý nguồn mở. Cụ thể:

• Điều 15: Yêu cầu dịch vụ công phải được xây dựng theo mô hình mở.

• Điều 16: Quy định mặc định mở dữ liệu đối với dữ liệu phục vụ chuyển đổi số. 

• Điều 44: Xác định dữ liệu mở là một thành phần của tài nguyên dữ liệu trong nền kinh tế số.

• Điều 29: Bổ sung chính sách khuyến khích phát triển, khai thác phần mềm nguồn mở và hỗ trợ cộng đồng nguồn mở.

• Điều 11: Yêu cầu hạ tầng số công cộng phải có khả năng tương tác, kết nối mở.

II. Góp ý mang tính nguyên tắc

Như phát biểu của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng về giá trị của phần mềm nguồn mở và dữ liệu mở: cần xây dựng chính sách nhằm thúc đẩy phần mềm nguồn mở và dữ liệu mở. Do đó, luật này muốn thúc đẩy chuyển đổi số thì nhất thiết phải thúc đẩy việc sáng tạo ra phần mềm nguồn mở và dữ liệu mở. Mà đầu tiên là từ phía chính phủ nên tiên phong: 

• Ban hành giấy phép phần mềm muốn mở cho các phần mềm mà chính phủ đặt hàng.

• Công bố dữ liệu mở cho các dữ liệu mà chính phủ đang sở hữu.

III. Góp ý cụ thể cho dự thảo lần 2

1. Điều 16 - Sửa lại “Mặc định mở dữ liệu” thành “Mặc định phần mềm nguồn mở và dữ liệu mở”

Sửa: “Cơ quan nhà nước có trách nhiệm công khai dữ liệu phục vụ chuyển đổi số theo pháp luật về dữ liệu.”.

Thành: 

“1. Các dự án phát triển phần mềm nội bộ (phần mềm phát triển theo yêu cầu riêng) sử dụng ngân sách nhà nước khi mời thầu hoặc chỉ định thầu phải mặc định yêu cầu dưới dạng phần mềm nguồn mở (bao gồm cả giấy phép và quy trình phát triển).

2. Các cơ quan nhà nước cần ưu tiên công bố dữ liệu mở.”

2. Điều 29 - Bổ sung các hoạt động nghiên cứu phát triển

“Nhà nước cần có các chính sách khuyến khích nghiên cứu, phát triển phần mềm nguồn mở, dữ liệu mở, các mô hình trí tuệ nhân tạo mở, các tiêu chuẩn mở và nội dung mở”.

3. Điều 67 - Bổ sung về việc công bố mã nguồn với giấy phép mở cho các phần mềm dịch vụ công

“Mã nguồn của các phần mềm dịch vụ công sử dụng ngân sách nhà nước phải được phát hành theo giấy phép nguồn mở trừ khi quyền của bên thứ ba hoặc các lý do liên quan đến bảo mật loại trừ hoặc hạn chế điều này".

4. Điều 3 - Bổ sung giải thích từ ngữ về “dữ liệu mở”, “dữ liệu công khai”, “phần mềm nguồn mở” theo thông lệ quốc tế:

“Dữ liệu mở là dữ liệu có thể được bất kỳ ai sử dụng, tái sử dụng và phân phối lại một cách tự do - chỉ cần tuân thủ yêu cầu ghi rõ nguồn và chia sẻ tương tự.”

“Dữ liệu công khai là dữ liệu được nhà nước công khai, bao gồm các thông tin được công khai theo luật tiếp cận thông tin. Mọi người có quyền tiếp cận dữ liệu công khai như thông tin công khai.”

“Phần mềm nguồn mở là phần mềm với mã nguồn được công bố và sử dụng một giấy phép nguồn mở. Giấy phép này cho phép bất cứ ai cũng có thể nghiên cứu, thay đổi, cải tiến phần mềm và phân phối phần mềm ở dạng chưa thay đổi hoặc đã thay đổi.”

Trên đây là một số ý kiến góp ý của Câu lạc bộ Phần mềm Tự do Nguồn mở Việt Nam đối với dự thảo Luật Chuyển đổi số. Chúng tôi kính mong Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét, tiếp thu nhằm hoàn thiện dự thảo Luật, góp phần tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Câu lạc bộ xin trân trọng cảm ơn và sẵn sàng tiếp tục trao đổi, phối hợp trong quá trình xây dựng và triển khai các chính sách liên quan.

Trân trọng cảm ơn Quý cơ quan!

Mọi chi tiết xin liên hệ:

CLB Phần mềm tự do nguồn mở Việt Nam - Vietnam Free & Open Source Association (VFOSSA)
Địa chỉ: Đường Nguyễn Trác, Phường Dương Nội, TP. Hà Nội
Điện thoại: 024.6291.8118 ext 112
Người phụ trách: PGS. TS. NGÔ HỒNG SƠN 

Tài liệu tham khảo

Định nghĩa Dữ liệu mở có ở đây: "Open data is data that can be freely used, re-used and redistributed by anyone - subject only, at most, to the requirement to attribute and sharealike." (https://opendatahandbook.org/guide/en/what-is-open-data/), nghĩa là: 

"Dữ liệu mở là dữ liệu được miễn phí cho bất kỳ ai để sử dụng, sử dụng lại và phân phối lại - chỉ tuân thủ, nhiều nhất, yêu cầu thừa nhận ghi công và chia sẻ tương tự". Nếu sử dụng các giấy phép Creative Commons thì nó nó tương đương với: (1) Dữ liệu nằm trong phạm vi công cộng; (2) Giấy phép CC BY (thừa nhận ghi công); hoặc (3) CC BY-SA (thừa nhận ghi công và chia sẻ tương tự). Tất cả 3 mục này đều đảm bảo người sử dụng/bất kỳ ai có quyền miễn phí để truy cập, sử dụng lại, tái mục đích, tùy chỉnh và phân phối lại, kể cả sử dụng cho các mục đích thương mại. 

Hoặc theo Open Data Institute: "Dữ liệu mở là dữ liệu mà bất kỳ ai cũng có thể truy cập, sử dụng và chia sẻ. Dữ liệu mở cũng phải được cấp phép để cho phép sử dụng tự do không mất tiền và sẵn sàng để sử dụng thương mại."

• Xem bản dịch: https://giaoducmo.avnuc.vn/du-lieu-mo/bai-1-du-lieu-mo-la-gi-137.html
• Đây là bài 1 trong 'Khóa học cơ bản về Dữ liệu Mở trong chương trình học tập điện tử trên Cổng Dữ liệu châu Âu': 
  • https://www.europeandataportal.eu/elearning/en/#/id/co-01 (bản gốc); và bản dịch tiếng Việt: 
  • https://giaoducmo.avnuc.vn/du-lieu-mo/khoa-hoc-co-ban-ve-du-lieu-mo-trong-chuong-trinh-hoc-tap-dien-tu-tren-cong-du-lieu-chau-au-157.html
• Bài phát biểu của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nói về phần mềm nguồn mở và dữ liệu mở: https://vnexpress.net/loi-the-cua-doanh-nghiep-viet-la-du-lieu-viet-bai-toan-viet-4929956.html 
• Video phát biểu: https://www.facebook.com/share/v/19nGyzse4n/